Opis bitwy pod Grunwaldem na postawie obrazu Jana Matejki - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
„Bitwa pod Grunwaldem” z roku 1878 autorstwa Jana Matejki jest jednym z najsłynniejszych polskich obrazów. Gigantycznych rozmiarów płótno w sposób charakterystyczny dla techniki malarskiej autora przedstawia jeden z najważniejszych i zarazem przełomowych momentów grunwaldzkiej batalii – śmierć Wielkiego Mistrza Krzyżackiego, Ulryka von Jungingena, przechylająca szalę zwycięstwa na stronę wojsk polsko-litewskich.

Na pierwszy rzut oka scena batalistyczna, nawiązująca do jednej z najsłynniejszych bitew średniowiecznej Europy, przedstawia ogromny natłok postaci i sprawia wrażenie chaosu, lecz przy wnikliwej analizie dzieła można z łatwością dostrzec poszczególne sceny z walk, które zostały połączone w sposób iście mistrzowski na jednym płótnie przez Matejkę. Analiza tego niezwykle dynamicznego i wbrew pozorom zwartego działa możliwa jest więc przede wszystkim poprzez wyodrębnienie poszczególnych miejsc na obrazie, nawiązujących do określonych zdarzeń w czasie bitwy pod Grunwaldem, a ich połączenie w spójną całość uwidacznia zachwycający i zarazem agresywny przekaz dzieła.

Postacie, które Jan Matejko uwiecznił na obrazie, sprawiają wrażenie zatrzymanych w ruchu, w niekiedy dramatycznych, ale i heroicznych chwilach bitwy. Przedstawione są z dużą dokładnością, w niezwykle dynamiczny sposób. Malarz starał się uchwycić emocje, malujące się na ich twarzach – począwszy od strachu, przerażenia, nienawiści na ferworze walki kończąc. Stan emocjonalny bohaterów można również odczytać za pośrednictwem ich sylwetek, nakreślonych w różnorodnych, realistycznych pozach i gestach.

Matejkowska wizja grunwaldzkiej bitwy koncentruje się na kilku najważniejszych wydarzeniach i momentach starcia między wojskami polsko-litewskimi a krzyżackimi. W centrum obrazu znajduje się postać Wielkiego Księcia Litewskiego, Witolda. Mężczyzna ubrany jest w czerwony żupan, a na głowie ma mitrę. Siedzi na uchwyconym w galopie konie, trzymając w dłoniach tarczę i miecz. Po jego lewej stronie widoczna jest postać Wielkiego Mistrza Krzyżackiego, Ulricha. Mistrz ma na sobie biały płaszcz z czarnym krzyżem i został uwieczniony na chwilę przed śmiertelnym ciosem. Na jego twarzy widoczna jest jednocześnie duma i przerażenie. Spogląda ze strachem w stronę halabard, które trzymają dwaj, półnadzy wojownicy litewscy, co potęguje śmierć Ulryka, czyniąc ją zarazem tragiczną i upokarzającą dla niemieckiego rycerza. Tuż obok mistrza można dostrzec przerażonego brodatego starca – komtura elbląskiego, Wernera Thettingena. Z pomocą nadchodzi im książę szczeciński, który dostrzegłszy zbliżające się niebezpieczeństwo, rusza w stronę von Jungingena na czarnym rumaku. Książę przedstawiony na obrazie jako mężczyzna w hełmie z pawimi piórami, zostaje jednak zaatakowany przez polskiego rycerza, Jakuba Skarbka z Góry.

Wśród licznych postaci na obrazie Matejki można odnaleźć wiele autentycznych osób. U dołu dzieła, w samym centrum rogu, leży martwy Liechtenstein, a tuż obok niego książę oleśnicki. Powyżej księcia Witolda, po lewej stronie, toczy się walka o krzyżacką chorągiew, natomiast po prawej widać sztandar polski w ręku rycerza, który trąbi w róg, wzywając swych towarzyszy. Polski sztandar dumnie powiewa na wietrze, gdy krzyżacka chorągiew chyli się ku ziemi. Jest to swoisty symbol zwycięstwa wojsk polsko-litewskich. Po prawej stronie płótna malarz uchwycił kolejną scenę walk, emanującą zapałem i szałem mordowania, tworzącą chaos splątanych i zwartych ze sobą ciał rycerzy. W centralnym punkcie tej sceny znajduje się rudobrody, opasły olbrzym w zbroi. Tuż przy nim widać Tatara, który zarzucił mu powróz na szyję i dusząc go, ściąga z wierzchowca. Rudobrody rycerz to komtur brandenburski, Markward von Salzbach, z twarzą przepełnioną wściekłością, bezradny wobec otaczających go przeciwników. Na przedzie widoczna jest sylwetka wąsatego rycerza w zbroi – Żiżka z Trcnowa – który jedną nogą stoi na ziemi, a drugą, w geście zwycięstwa, postawił na powalonym wrogu. Żiżko podnosi do góry miecz, aby zadać ostateczny cios niemieckiemu rycerzowi w zielonym płaszczu, Henrykowi, komturowi tucholskiemu. Nie sposób opisać wszystkich, rozpoznanych przez badaczy historycznych, uczestników bitwy, lecz warto wspomnieć jeszcze o jednym z najsławniejszych polskich rycerzy – o Zawiszy Czarnym, przedstawionym przez Matejkę jako mężczyzna w fioletowym ubraniu, bez hełmu na głowie, z wyciągniętą kopią, który siedzi na pędzącym koniu.

Matejko umieścił również na płótnie postać Jana Długosza, polskiego kronikarza, który był obserwatorem walk, a następnie relację z nich uwiecznił dla potomnych w „Dziejach Polski”. Poza autentycznymi uczestnikami bitwy pod Grunwaldem na obrazie można dostrzec symboliczny zarys postaci świętego biskupa Stanisława, który wyłania się z obłoku kurzu i błogosławi wojska polsko-litewskie. W tle przedstawionych na obrazie wydarzeń znajduje się panorama płonącego Tannenberga oraz sylwetka króla Władysława Jagiełły, który ze wzniesienia obserwuje przebieg bitwy.

Dzieło Matejki jest niezwykle bogate w kolorystykę, lecz brakuje mu przejrzystej harmonii oraz klasycznej perspektywy. Wszystko w obrazie całkowicie pochłania uwagę odbiorcy, zachwycając swą monumentalnością i dynamiką. Nagromadzenie ścierających się ze sobą postaci sprawia, że malarz oddał wiernie ferwor walk. Warto podkreślić, że na płótnie można odnaleźć również wiele pozornie nieuzasadnionych detali, dzięki którym obraz przesycony jest licznymi aluzjami i symbolami.


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Krzyżacy – streszczenie
2  Charakterystyka pozostałych bohaterów Krzyżaków
3  Punkt kulminacyjny w „Krzyżakach”



Komentarze: Opis bitwy pod Grunwaldem na postawie obrazu Jana Matejki

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 





Streszczenia książek
Tagi: